โครงการ : “ สถานการณ์ปัจจุบันและแนวโน้มในอนาคตของประเทศไทยกับการใช้ทะเลอย่างยั่งยืน”
| หน้าหลัก | ผลประโยชน์ชาติ | ทรัพยากร | สิ่งแวดล้อม | ท่องเที่ยว | ขนส่ง | กฎหมาย | ฐานข้อมูล | กิจกรรม | หน่วยงาน | มุมแลกเปลี่ยน | เกี่ยวกับโครงการ |

 

 

 
     คุณภาพสิ่งแวดล้อมทางทะเล
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
 


        กิจกรรมต่างๆ บนบกและในทะเลที่เกิดขึ้นมากมายของประเทศไทย ทำให้เกิดการแพร่กระจายของมลพิษสู่แม่น้ำ ชายฝั่ง และทะเลเป็นบริเวณกว้าง โดยมลพิษดังกล่าวจะไปปะปนหรือละลายในน้ำ สะสมหรือรวมตัวอยู่กับดินตะกอนพื้นท้องทะเลและเนื้อเยื่อของสิ่งมีชีวิตที่ได้รับมลพิษเข้าไป แต่ในปัจจุบันสถานการณ์มลพิษทางทะเลได้ส่งผลกระทบต่อคุณภาพสิ่งแวดล้อมทางทะเลมากขึ้น ซึ่งพิจารณาได้จากรายงานสถานการณ์คุณภาพสิ่งแวดล้อมชายฝั่งและทะเลของกรมควบคุมมลพิษปี 2548-2549(กรมควบคุมมลพิษ. 2549. รายงานสถานการณ์มลพิษของประเทศไทย 2549. กรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยกรและสิ่งแวดล้อม, กรุงเทพฯ.) กล่าวพอสรุปดังนี้

     อ่าวไทยตอนใน

     บริเวณอ่าวไทยตอนในมีพื้นที่ครอบคลุมจังหวัดฉะเชิงเทรา กรุงเทพฯ สมุทรปราการ สมุทรสงคราม สมุทรสาคร และเพชรบุรี มีคุณภาพน้ำในบริเวณนี้พบว่าอยู่ในสภาพเสื่อมโทรมมาก โดยเฉพาะบริเวณปากแม่น้ำบางปะกง แม่กลอง ท่าจีน และแม่น้ำเจ้าพระยา ซึ่งจะพบปัญหากลุ่มแบคทีเรียค่อนข้างสูงและปริมาณออกซิเจนที่ละลายน้ำอยู่ในระดับที่ต่ำกว่าเกณฑ์มาตรฐานคุณภาพน้ำทะเลและชายฝั่ง ส่วนปริมาณรวมของโพลิไซคลิกอะโรมาติกไฮโดรคาร์บอน (PAHs)(Polycyclic Aromatic Hydrocarbons (PAHs) เป็นกลุ่มของสารเคมีที่มีมากกว่า 100 ชนิด เกิดจากปฏิกิริยาการเผาไหม้ของไขมันในอาหาร หรือสารอินทรีย์ มักพบในเขม่า ควัน ถ่านหิน ยาอบไม้เพื่อฆ่าเชื้อ ยางราดถนน ควันรถ ควันจากการเผาไม้ และควันบุหรี่ สาร PAHs สามารถจับกับอนุภาคของฝุ่นละอองและแพร่กระจายสู่ ดิน น้ำ และอากาศได้ รวมถึงสามารถทำปฏิกิริยากับไนเตรทในอาหาร ทำให้เกิดเป็นสารพิษต่อสิ่งมีชีวิตได) ที่ตรวจพบในน้ำทะเลส่วนใหญ่ยังคงมีค่าต่ำกว่าขีดจำกัดการตรวจวัด (Detection Limite) ซึ่งมีค่าระหว่าง 0.01-0.5 ไมโครกรัมต่อลิตร 
ส่วนดินตะกอน(เนื่องจากประเทศไทยยังไม่มีมาตรฐานโลหะหนักในดินตะกอนจึงได้นำค่าที่ได้ไปเปรียบเทียบกับมาตรฐานคุณภาพดินตะกอนของต่างประเทศได้แก่ ประเทศสหรัฐอเมริกา ฮ่องกง ออสเตรเลีย และนิวซีแลนด์ ) ในบริเวณอ่าวไทยตอนใน กรมควบคุมมลพิษรายงานว่ากองทัพเรือเคยมีการสำรวจเมื่อปี 2541-2542(กรมควบคุมมลพิษ. 2546. ทะเลไทย...วันนี้. กรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมตรวจสอบชื่อกระทรวง, กรุงเทพฯ.) พบว่ามีปริมาณโลหะหนักบางชนิดที่มีค่าเกินมาตรฐานแต่ยังไม่มีความเป็นพิษต่อสิ่งมีชีวิตใดๆ ในทะเล โลหะดังกล่าวคือ ปรอทและตะกั่ว ตรวจพบในบริเวณปากแม่น้ำท่าจีน ปากแม่น้ำแม่กลอง และปากแม่น้ำบางปะกง ส่วนโลหะหนักพวกทองแดงและโครเมียมพบในบริเวณปากแม่น้ำเจ้าพระยา แล้วยังพบโลหะหนักที่มีค่าเกินมาตรฐานที่อาจจะมีความเป็นพิษต่อสิ่งมีชีวิตในทะเล คือ สังกะสีและตะกั่ว ซึ่งพบในบริเวณปากแม่น้ำท่าจีนและปากน้ำเจ้าพระยา ตามลำดับ

                                    
อย่างไรก็ตาม บริเวณอ่าวไทยตอนในมีปากแม่น้ำที่สำคัญ 4 สาย ที่สำคัญไหลมาตอนเหนือและตอนกลางของประเทศ จึงเป็นแหล่งรองรับน้ำจืดที่มีของเสียและสารพิษปะปนมาจากต้นน้ำ กล่าวได้ว่าบริเวณนี้เป็นจุดวิกฤตเกี่ยวกับคุณภาพสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะบริเวณที่จะต้องมีการควบคุมและดูแลเป็นพิเศษคือ บริเวณปากแม่น้ำเจ้าพระยา ปากคลอง 12 ธันวา หน้าโรงงานฟอกย้อม กม.35 จังหวัดสมุทรปราการ ปากแม่น้ำท่าจีน จังหวัดสมุทรสาคร และปากแม่น้ำแม่กลอง จังหวัดสมุทรสงคราม เพราะโดยตลอดเส้นทางน้ำจะมีกิจกรรมต่างๆ ตลอดสองฝั่งลำน้ำ เช่น แหล่งชุมชน ตัวเมือง อุตสาหกรรม ท่าเทียบเรือสินค้า พื้นที่เกษตรกรรม และพื้นที่เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ เป็นต้น ถ้าของเสียและสารพิษนี้จะไหลลงสู่แม่น้ำก็จะเป็นมลพิษต่อน้ำทะเลและดินตะกอนด้วย(กรมควบคุมมลพิษ. 2548. สรุปสถานการณ์มลพิษของประเทศไทยปี 2548. กรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม, กรุงเทพฯ.)

     อ่าวไทยฝั่งตะวันออก

     ในบริเวณอ่าวไทยฝั่งตะวันออกของไทยครอบคลุมพื้นที่ 4 จังหวัด คือ จังหวัดตราด จันทบุรี ระยอง และชลบุรี บริเวณนี้เป็นแหล่งท่องเที่ยวทางทะเลซึ่งเป็นที่นิยม เนื่องจากมีชายหาดและเกาะต่างๆ ที่มีทัศนียภาพสวยงาม นอกจากนี้ยังมีแหล่งนิคมอุตสาหกรรมที่สำคัญ เช่น นิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด จังหวัดระยอง นิคมอุตสาหกรรมแหลมฉบัง จังหวัดชลบุรี และมีท่าเทียบเรือขนส่งสินค้าและคลังน้ำมันขนาดใหญ่ รวมทั้งยังมีแหล่งเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งอีกมากมายซึ่งมีวิธีการเลี้ยงที่แตกต่างกันออกไป ทำให้ส่วนคุณภาพน้ำเสื่อมโทรม ซึ่งจะพบในบริเวณที่มีแหล่งกิจกรรมหนาแน่น แต่มีบางบริเวณที่คุณภาพน้ำอยู่ในเกณฑ์ดีนั้นพบในบริเวณสถานที่ท่องเที่ยวที่มีชายหาดและแนวปะการังสมบูรณ์
ส่วนคุณภาพดินตะกอนชายฝั่งบริเวณนี้มีปริมาณโลหะหนักบางชนิดที่มีค่าเกินมาตรฐานแต่ยังไม่มีความเป็นพิษต่อสิ่งมีชีวิต คือ ทองแดง สารหนู และตะกั่ว ซึ่งตรวจพบบริเวณอ่าวชลบุรี จังหวัดชลบุรี ปากแม่น้ำเวฬุ จังหวัดจันทบุรี และบริเวณนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด จังหวัดระยอง นอกจากนี้ยังพบปริมาณสังกะสีและตะกั่วที่มีค่าเกินมาตรฐานที่อาจจะมีความเป็นพิษต่อสิ่งมีชีวิตในทะเลโดยจะพบในบริเวณนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด และแหลมฉบัง จังหวัดระยอง ในบริเวณนี้ยังตรวจพบโลหะหนักจำพวกแคดเมี่ยม และปรอทในเนื้อเยื่อของสัตว์ทะเล ได้แก่ หอยแมลงภู่ และปู รวมทั้งสาร PAHs ได้ในช่วงฤดูฝน
อย่างไรก็ตาม บริเวณอ่าวไทยฝั่งตะวันออกนี้ก็เป็นจุดวิกฤตที่เกิดความเสื่อมโทรมของคุณภาพน้ำชายฝั่งได้บ่อย     เนื่องจากกิจกรรมในบริเวณนี้ค่อนข้างรุนแรงและหนาแน่น จึงเป็นพื้นที่เสี่ยงต่อการเกิดมลพิษทางทะเลได้ง่ายซึ่งบริเวณที่เป็นพื้นที่เสี่ยง ได้แก่ บริเวณอ่าวชลบุรี จังหวัดชลบุรี และมาตาพุด จังหวัดระยอง

      อ่าวไทยฝั่งตะวันตก

     บริเวณอ่าวไทยฝั่งตะวันตกครอบคลุมชายฝั่ง 7 จังหวัด เริ่มตั้งแต่จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ชุมพร สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช พัทลุง สงขลา นราธิวาส และปัตตานี คุณภาพน้ำบริเวณนี้อยู่ในเกณฑ์ดี แต่มีอยู่บางบริเวณที่มีความเสื่อมโทรมโดยเฉพาะบริเวณปากแม่น้ำที่มีแหล่งที่ตั้งชุมชนและมีแหล่งเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งที่เลี้ยงกันอย่างหนาแน่น ยังพบคราบน้ำมันในบริเวณที่เป็นแหล่งจอดเรือประมง นอกจากนี้ ยังพบว่าบริเวณแหล่งเลี้ยงหอย ณ ปากคลองบ้านบางตะบูน บ้านแหลม อ่าวบ้านดอน มีปริมาณแบคทีเรียชนิด Vibrio parahaemolyticus(เชื้อ Vibrio parahaemolyticus เป็นแบคทีเรีย รูปแท่ง อาศัยอยู่ในน้ำทะเลและน้ำกร่อย สามารถพบได้ในตัวกุ้ง หอย ปลา และปูหลายชนิด ก่อโรคอาหารเป็นพิษหรือทางเดินอาหารอักเสบ (ศรีวรรณา หัทยานานนท์. 2550. ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับโรคติดต่อเชื้อและพาหะนำโรค. สาระน่ารู้เกี่ยวกับเชื้อ Vibrio parahaemolyticus. แหล่งที่มา : http://webdb.dmsc.moph.go.th/ifc_nih/a_nih_1_001c.asp?info_id=890, 5 กันยายน 2550.)สูง โดยเฉพาะอย่างยิ่งบริเวณอ่าวบ้านดอน ซึ่งเป็นแหล่งเลี้ยงหอยนางรมทำให้มีปริมาณแบคทีเรียชนิดนี้สูงถึง 300 CFU ต่อมิลลิลิตร( CFU คือ Colony forming Unit  เป็นหน่วยนับจำนวนแบคที่เรียภายใต้กล้องจุลทรรศน์ ซึ่งผลจากการนับจะได้ CFU ต่อมิลลิลิตร) จึงอาจมีความเสี่ยงที่จะทำให้ผู้บริโภคหอยนางรมสดเกิดโรคอาหารเป็นพิษได้
ดินตะกอนบริเวณนี้พบปรอทที่เกินมาตรฐานแต่ยังไม่มีความเป็นพิษต่อสิ่งมีชีวิตซึ่งพบในบริเวณหาดสมิหลา จังหวัดสงขลา นอกจากนี้ยังพบสารหนูบริเวณปากแม่น้ำปัตตานี และยังพบค่าตะกั่วเกินมาตรฐานที่อาจจะมีความเป็นพิษต่อสิ่งมีชีวิตในบริเวณคลองกระแดะ จังหวัดสุราษฎร์ธานีด้วย

      ชายฝั่งอันดามัน
     ในบริเวณชายฝั่งทะเลอันดามันครอบคลุมพื้นที่ 6 จังหวัด ได้แก่ จังหวัดระนอง พังงา ภูเก็ต กระบี่ ตรัง และสตูล พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญ เป็นที่นิยมของนักท่องเที่ยวชาวไทยและต่างชาติ ทำให้มีการพัฒนากิจกรรมบริเวณชายฝั่งขึ้นเพื่อรองรับปริมาณนักท่องเที่ยว เช่น ร้านอาหาร โรงแรมหรือรีสอร์ท ท่าเทียบเรือ นอกจากนี้ ยังเป็นแหล่งที่ตั้งถิ่นฐานของชุมชน ท่าเทียบเรือสินค้า ท่าเรือประมง แพปลา แหล่งประมงทะเล แหล่งเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ โรงงานอุตสาหกรรม และพื้นที่เกษตรกรรม เป็นต้น กิจกรรมต่างๆ เหล่านี้ส่งผลให้คุณภาพน้ำชายฝั่งเสื่อมโทรม แต่ถึงกระนั้น คุณภาพน้ำส่วนใหญ่อยู่ในเกณฑ์ดีถึงดีมากคือ บริเวณที่มีกิจกรรมชายฝั่งน้อย และเป็นบริเวณที่ตั้งของอุทยานแห่งชาติทางทะเล      

    
    ส่วนดินตะกอน พบปริมาณตะกั่วและปรอทบริเวณหาดชาญดำริ ปากน้ำระนอง โดยมีค่าเกินมาตรฐานซึ่งอาจจะส่งผลกระทบต่อสิ่งมีชีวิตในทะเล ส่วนบริเวณหาดบ้านปากบารา จังหวัดสตูล พบสารหนูและปรอทเกินค่ามาตรฐานที่อาจจะมีความเป็นพิษต่อสิ่งมีชีวิตในทะเลได้

| หน้าหลัก | ผลประโยชน์ชาติ | ทรัพยากร | สิ่งแวดล้อม | ท่องเที่ยว | ขนส่ง | กฎหมาย | ฐานข้อมูล | กิจกรรม | หน่วยงาน | มุมแลกเปลี่ยน | เกี่ยวกับโครงการ |

c/o สถาบันวิจัยทรัพยากรทางน้ำ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย อาคารสถาบัน 3 ชั้น 9 ถนนพญาไท แขวงวังใหม่ เขตปทุมวัน กรุงเทพฯ 10330
โทรศัพท์ 0 2218 8164 โทรสาร  0 2652 5066 กด 0 E-mail: thaisea_mp@yahoo.com